Zorgvuldig ingepakt
Hoe werkt een olielamp of oliefakkel?
Een olielamp en een oliefakkel werken volgens hetzelfde basisprincipe. In een reservoir bevindt zich vloeibare brandstof en een lont transporteert deze brandstof naar de plaats waar de vlam brandt. De olie hoeft dus niet rechtstreeks in het reservoir te branden. De lont vormt de verbinding tussen de brandstof en de vlam.
Daarbij speelt capillaire werking een belangrijke rol. Dit is hetzelfde verschijnsel dat je ziet wanneer je de hoek van een stuk keukenpapier in water houdt: het water trekt vanzelf verder in het papier. In een lont gebeurt iets vergelijkbaars met de brandstof.
Hoe trekt olie door een lont omhoog?
Een lont bestaat uit materiaal met zeer kleine ruimtes tussen de vezels. Wanneer het onderste gedeelte van de lont in de olie staat, kan de vloeistof tussen deze vezels omhoog trekken. Dit wordt capillaire werking genoemd.
Daarvoor is geen pomp of andere mechanische toevoer nodig. Zolang de lont contact heeft met voldoende brandstof en deze goed kan opnemen, wordt de olie naar het bovenste gedeelte van de lont getransporteerd.
Je kunt dit principe eenvoudig zichtbaar maken met keukenpapier. Zet een hoek van een vel keukenpapier in een klein laagje water. Na enige tijd zie je dat het water hoger in het papier komt dan het waterniveau in het bakje. De vezelstructuur van een lont maakt op vergelijkbare wijze het transport van olie mogelijk.
Wat brandt er bij een olielamp?
Bij een brandende olielamp is de lont zelf niet de belangrijkste brandstof. De lont transporteert de olie naar de brandzone. Dicht bij de vlam wordt de brandstof door de warmte sterk verwarmd en verdampt een deel ervan. Deze brandstofdamp mengt zich met zuurstof uit de lucht en verbrandt.
De lont wordt ondertussen voortdurend opnieuw van olie voorzien. Dit proces kan doorgaan zolang voldoende geschikte brandstof aanwezig is, de lont de olie kan opnemen en rondom de vlam voldoende zuurstof beschikbaar is.
Waarom is de lont zo belangrijk?
De lont bepaalt voor een belangrijk deel hoeveel brandstof de vlam bereikt. De afmetingen, het materiaal en de constructie van de lont moeten daarom passen bij de brander of lontgeleider van de olielamp of fakkel.
Wanneer te weinig brandstof wordt aangevoerd, kan de vlam klein of onregelmatig worden en uiteindelijk doven. Wordt juist te veel brandstof aangevoerd of staat een verstelbare lont te hoog, dan kan de vlam te groot worden en meer roet of rook produceren.
Een grotere of dikkere lont is daarom niet automatisch beter. De lont, brandstof, branderconstructie en luchttoevoer vormen samen een systeem dat bepaalt hoe de vlam brandt.
Waarom moet een droge lont eerst olie opnemen?
Een nieuwe of volledig droge lont bevat nog geen brandstof. Na het vullen heeft de olie daarom tijd nodig om door de lont omhoog te trekken. Pas wanneer het gedeelte van de lont bij de brander voldoende met olie is verzadigd, kan de brandstof goed naar de vlam worden aangevoerd.
Hoe snel dit gebeurt, hangt onder andere af van de lengte, dikte en het materiaal van de lont, de gebruikte brandstof en de constructie van de lamp of fakkel. Er bestaat daarom geen vaste wachttijd die voor iedere olielamp of fakkel geldt.
Wat gebeurt er als het oliepeil daalt?
Tijdens het branden wordt voortdurend brandstof verbruikt en daalt het oliepeil in het reservoir. De lont blijft ondertussen door capillaire werking nieuwe brandstof opnemen.
Naarmate het oliepeil lager wordt, moet de brandstof bij sommige constructies over een grotere afstand door de lont worden getransporteerd. Wanneer de lont onvoldoende brandstof kan aanvoeren, kan de vlam kleiner worden. Bereikt de lont de brandstof helemaal niet meer, dan stopt de toevoer en dooft de vlam uiteindelijk.
Kan olie ook door de lont naar buiten trekken?
Capillaire werking stopt niet automatisch wanneer een olielamp of fakkel niet brandt. Zolang een lont contact heeft met vloeibare brandstof, kan deze brandstof blijven opnemen.
Wanneer een met olie verzadigd gedeelte van de lont of ander absorberend materiaal buiten het reservoir contact maakt met een oppervlak, kan de vloeistof zich verder verspreiden. Olie aan de buitenzijde van een lamp hoeft echter niet altijd door capillaire werking te ontstaan. Morsen, overvullen, scheefstand, een slecht gesloten opening, beschadiging of een slechte afdichting kunnen eveneens een oorzaak zijn.
Een olielamp die olie verliest moet daarom worden gecontroleerd voordat deze opnieuw wordt gebruikt. Meer over het controleren van lekkage en andere problemen lees je bij olielampen en tuinfakkels gebruiken.
Heeft temperatuur invloed op een olielamp of fakkel?
Temperatuur heeft invloed op vloeistoffen en op de lucht in een reservoir. Bij opwarming kunnen brandstof en lucht uitzetten. Daarom moet een reservoir volgens de voorgeschreven vulhoeveelheid of vulmarkering worden gevuld en niet zomaar tot aan de rand.
Ook de eigenschappen van de brandstof veranderen enigszins met de temperatuur. Dat kan invloed hebben op hoe gemakkelijk de vloeistof door de lont wordt opgenomen. De constructie van de lamp, de gebruikte brandstof en de omgevingstemperatuur bepalen samen hoeveel dit in de praktijk merkbaar is.
Waarom kan een olielamp roken of walmen?
Een rustige vlam ontstaat wanneer de toevoer van brandstof en zuurstof goed met elkaar in balans zijn. Wordt meer brandstof aangevoerd dan onder de aanwezige omstandigheden goed kan verbranden, dan kan onvolledige verbranding ontstaan en kan de vlam roken of walmen.
Bij een verstelbare olielamp kan een te hoog ingestelde lont daar bijvoorbeeld aan bijdragen. Ook de gebruikte brandstof, luchttoevoer en toestand van de lont hebben invloed op het brandgedrag.
Praktische informatie over het afstellen van de vlam en het oplossen van een rokende of slecht brandende lamp vind je bij olielampen en tuinfakkels gebruiken.
Werkt een oliefakkel hetzelfde als een olielamp?
Bij veel oliefakkels is het basisprincipe hetzelfde. Een lont staat met het onderste gedeelte in een reservoir met vloeibare brandstof en transporteert deze door capillaire werking naar de vlam.
De uitvoering en het brandgedrag kunnen wel verschillen. Een buitenfakkel kan bijvoorbeeld een grotere lont en een andere branderconstructie hebben en wordt blootgesteld aan wind, vocht en temperatuurverschillen. Daardoor kan de vlam zich anders gedragen dan bij een kleinere olielamp.
Brandstof, lont en lucht werken samen
Een goed brandende olielamp of oliefakkel is uiteindelijk het resultaat van meerdere onderdelen die samenwerken. De brandstof moet geschikt zijn, de lont moet voldoende brandstof kunnen transporteren, de lont en brander moeten bij elkaar passen en rondom de vlam moet voldoende zuurstof beschikbaar zijn.
Welke brandstoffen geschikt zijn en waarom benamingen zoals lampenolie, fakkelolie, paraffineolie en petroleum niet automatisch betekenen dat de brandstoffen onderling uitwisselbaar zijn, lees je bij welke olie je gebruikt in een olielamp of fakkel.
Veelgestelde vragen
Hoe werkt een olielamp?
Een lont neemt vloeibare brandstof uit het reservoir op en transporteert deze door capillaire werking naar de brandzone. Bij de vlam wordt de brandstof verwarmd en verdampt, waarna de brandstofdamp met zuurstof uit de lucht verbrandt.
Waarom trekt olie omhoog in een lont?
Dit komt door capillaire werking. De kleine ruimtes tussen de vezels van de lont zorgen ervoor dat vloeistof door de lont kan worden opgenomen en omhoog kan worden getransporteerd.
Brandt bij een olielamp de olie of de lont?
De lont transporteert de brandstof naar de vlam. Bij de brandzone verdampt de olie door de warmte en vooral deze brandstofdamp verbrandt. De lont zelf is dus niet de belangrijkste brandstof.
Waarom moet een nieuwe lont eerst olie opnemen?
Een droge lont bevat nog geen brandstof en moet de olie eerst vanuit het reservoir naar de brandzone transporteren. Hoe snel dit gebeurt, hangt af van onder andere het type lont, de brandstof en de constructie van de lamp of fakkel.
Waarom rookt een olielamp?
Een rokende of walmende vlam kan ontstaan wanneer de verhouding tussen brandstoftoevoer en zuurstof niet optimaal is. Een te hoog afgestelde lont, een vervuilde of verkeerde lont, de gebruikte brandstof en de luchttoevoer kunnen daarbij een rol spelen.
Werkt een oliefakkel hetzelfde als een olielamp?
Bij veel oliefakkels wel. Ook daar transporteert een lont vloeibare brandstof door capillaire werking vanuit het reservoir naar de vlam. De constructie en de omstandigheden waarin een buitenfakkel wordt gebruikt kunnen wel verschillen.
