Zorgvuldig ingepakt
Adventskaarsen en adventskrans: betekenis, kleuren en volgorde
Advent is binnen het christendom de periode van voorbereiding op Kerst. Een bekend symbool van deze periode is de adventskrans met vier kaarsen. Op iedere zondag van Advent wordt een volgende kaars aangestoken, waardoor het aantal brandende kaarsen toeneemt naarmate Kerst dichterbij komt.
Adventskaarsen bestaan in verschillende kleuren en uitvoeringen. Een bekende liturgische combinatie bestaat uit drie paarse kaarsen en één roze kaars, maar ook adventskransen met vier kaarsen van dezelfde kleur komen voor. De precieze kleuren en gebruiken kunnen verschillen per kerkelijke traditie, gemeente en land.
Wat is Advent?
Advent is de periode voorafgaand aan Kerst waarin christenen zich voorbereiden op de viering van de geboorte van Jezus Christus. Het woord Advent is afgeleid van het Latijnse adventus, dat komst betekent.
Advent omvat vier zondagen voor Kerst. Daardoor begint de adventsperiode niet ieder jaar op dezelfde kalenderdatum. De eerste zondag van Advent valt afhankelijk van het jaar eind november of begin december.
Wat is een adventskrans?
Een adventskrans is traditioneel een ronde krans met vier kaarsen. De vier kaarsen staan voor de vier zondagen van Advent. Iedere zondag wordt een extra kaars aangestoken.
Op de eerste zondag brandt één kaars, op de tweede zondag twee, op de derde zondag drie en op de vierde zondag alle vier de adventskaarsen. Zo wordt het letterlijk steeds lichter naarmate Kerst dichterbij komt.
Waarom heeft een adventskrans vier kaarsen?
De vier kaarsen verwijzen in de eerste plaats naar de vier zondagen van Advent. Door iedere week een extra kaars aan te steken wordt het verloop van de adventsperiode zichtbaar gemaakt.
Het toenemende licht kan binnen de christelijke betekenis van Advent worden verbonden met verwachting en met Christus als licht. Daarmee sluit de adventskrans aan bij de bredere symboliek van kaarslicht binnen het christendom.
In welke volgorde steek je adventskaarsen aan?
De gebruikelijke volgorde is eenvoudig:
- eerste zondag van Advent: één kaars;
- tweede zondag van Advent: twee kaarsen;
- derde zondag van Advent: drie kaarsen;
- vierde zondag van Advent: alle vier de kaarsen.
De kaarsen van eerdere zondagen worden daarbij opnieuw aangestoken. De eerste kaars brandt dus tijdens alle vier de adventszondagen, terwijl de vierde alleen tijdens de laatste zondag brandt.
Waarom wordt de eerste adventskaars het vaakst gebruikt?
Omdat iedere week dezelfde eerder ontstoken kaarsen opnieuw worden aangestoken, heeft de eerste kaars de meeste branduren. De tweede brandt één zondag minder, de derde nog minder en de vierde het kortst.
Daardoor kunnen de vier kaarsen aan het einde van Advent verschillende hoogtes hebben. Dat is een logisch gevolg van de manier waarop de adventskrans wordt gebruikt en betekent niet automatisch dat de kaarsen verschillende kwaliteit hebben.
Welke kleuren hebben adventskaarsen?
Er bestaat niet één kleurcombinatie die in iedere christelijke traditie verplicht wordt gebruikt. Een bekende liturgische uitvoering bestaat uit drie paarse kaarsen en één roze kaars.
Daarnaast bestaan adventskransen met bijvoorbeeld vier paarse, vier witte, vier rode of andere gelijkgekleurde kaarsen. Vooral buiten een strikt liturgische omgeving worden kleuren ook gekozen vanuit traditie, beschikbaarheid of uitstraling.
De kleur van adventskaarsen moet daarom niet worden verward met een universele regel voor alle kerken.
Waarom zijn drie adventskaarsen paars en één roze?
Bij de combinatie van drie paarse en één roze kaars wordt de roze kaars op de derde zondag van Advent aangestoken. Deze zondag staat binnen bepaalde westerse liturgische tradities bekend als Gaudetezondag.
Het Latijnse woord gaudete betekent ‘verheugt u’. De roze kleur markeert binnen die traditie een vreugdevoller moment tijdens de periode van voorbereiding op Kerst.
Wanneer deze kleurcombinatie wordt gebruikt, is de volgorde dus paars, paars, roze en paars.
Moet de derde adventskaars roze zijn?
Nee. De roze derde kaars hoort bij een specifieke liturgische traditie en wordt niet op iedere adventskrans gebruikt. Een adventskrans kan ook vier kaarsen van dezelfde kleur hebben.
Wanneer een kerk een bepaalde liturgische traditie volgt, kunnen daar eigen gebruiken rond kleuren bij horen. Voor thuisgebruik bestaat eveneens geen algemene verplichting om drie paarse en één roze kaars te gebruiken.
Wat betekenen de vier adventskaarsen?
Aan de vier adventskaarsen worden tegenwoordig verschillende namen en betekenissen gekoppeld, zoals hoop, vrede, vreugde en liefde. Deze indeling komt veel voor en kan goed aansluiten bij de adventsperiode, maar is niet in alle christelijke tradities hetzelfde of universeel voorgeschreven.
Het meest algemene uitgangspunt is eenvoudiger: de vier kaarsen markeren de vier zondagen van Advent en het toenemende licht begeleidt de periode richting Kerst.
Wat betekent de ronde vorm van de adventskrans?
Een adventskrans is traditioneel rond en vaak gemaakt of versierd met groenblijvende takken. Aan de cirkelvorm en het blijvende groen worden betekenissen zoals eeuwigheid, leven en hoop verbonden.
De uitvoering kan tegenwoordig sterk verschillen. Er bestaan ook moderne adventsstukken waarbij vier kaarsen op een schaal, plank of andere houder staan. Voor het gebruik van vier adventskaarsen is een letterlijk ronde krans dus niet noodzakelijk.
Is een adventskrans hetzelfde als een kerstkrans?
Nee. Een adventskrans met vier kaarsen heeft een specifieke functie tijdens de vier zondagen voorafgaand aan Kerst. Een kerstkrans wordt vooral als decoratie gebruikt en hoeft geen kaarsen of wekelijkse betekenis te hebben.
In moderne decoratieve toepassingen kunnen beide vormen wel op elkaar lijken.
Is een adventskaars hetzelfde als een kerstkaars?
Nee. Adventskaars beschrijft een kaars die wordt gebruikt tijdens de adventsperiode. Kerstkaars is een veel bredere benaming en kan ook verwijzen naar kaarsen die uitsluitend vanwege kleur, vorm of decoratie tijdens Kerst worden gebruikt.
De specifieke functie van de adventskaars zit juist in het gebruik gedurende de vier zondagen vóór Kerst.
Wat is de vijfde kaars op een adventskrans?
Sommige adventskransen hebben naast de vier adventskaarsen een vijfde kaars in het midden. Deze wordt vaak Christuskaars genoemd en kan met Kerst worden aangestoken.
Een vijfde kaars hoort echter niet bij iedere adventstraditie. De basisvorm van de adventskrans bestaat uit vier kaarsen voor de vier zondagen van Advent.
Adventskaarsen in de kerk en thuis
Een adventskrans kan zowel in een kerk als thuis worden gebruikt. In een kerk kan het aansteken van de kaarsen onderdeel zijn van de viering tijdens de adventszondagen. Thuis kan een adventskrans helpen om bewust naar Kerst toe te leven.
Ook scholen, zorginstellingen en andere organisaties gebruiken adventskransen en adventskaarsen. De nadruk kan daarbij meer liggen op de christelijke betekenis, traditie of de periode voorafgaand aan Kerst.
Welke relatie hebben adventskaarsen met liturgische kleuren?
Paars en roze zijn kleuren die binnen verschillende westerse christelijke tradities tijdens Advent voorkomen. Bij een adventskrans kunnen deze kleuren direct in de kaarsen terugkomen.
Dat betekent niet dat alle andere kaarsen in de kerk tijdens Advent paars of roze moeten zijn. De liturgische kleur van een periode is iets anders dan de kleur van iedere gebruikte kerkkaars.
Meer hierover lees je bij liturgische kleuren en hun betekenis.
Welke kaarsen kunnen op een adventskrans worden gebruikt?
Voor een adventskrans kunnen verschillende soorten kaarsen worden gebruikt, zolang formaat en houder goed bij elkaar passen en de kaarsen stabiel en veilig kunnen branden. Afhankelijk van de uitvoering worden bijvoorbeeld slanke kaarsen of dikkere cilindervormige kaarsen gebruikt.
Omdat de eerste kaars tijdens meer adventszondagen brandt dan de laatste, is het verstandig rekening te houden met de beschikbare brandduur en het formaat van de kaarsen.
Adventskaarsen veilig branden
Bij een adventskrans staan kaarsen vaak tussen groen, takken en decoratiemateriaal. Daardoor is voldoende afstand tussen de vlam en brandbare materialen extra belangrijk.
Natuurlijk groen kan tijdens de weken van Advent bovendien uitdrogen en daardoor gemakkelijker brandbaar worden. Zorg dat kaarsen stevig en recht staan, houd de omgeving rond de vlam vrij en laat een brandende adventskrans nooit onbeheerd achter.
Algemene informatie over veilig kaarsgebruik en onderhoud vind je bij kerkkaarsen veilig branden en onderhouden.
Advent eindigt met Kerst
Advent is de periode van voorbereiding op Kerst. Het steeds verder toenemende kaarslicht maakt de nadering van Kerst gedurende vier zondagen zichtbaar.
Daarmee vormen kaarsen een duidelijke verbinding tussen Advent en Kerst. Binnen de kerkelijke toepassing gaat het dus niet alleen om winterse sfeer of decoratie, maar om een religieuze periode van verwachting en voorbereiding.
Veelgestelde vragen over adventskaarsen en de adventskrans
Hoeveel kaarsen staan er op een adventskrans?
Een traditionele adventskrans heeft vier kaarsen voor de vier zondagen van Advent. Sommige uitvoeringen hebben daarnaast een vijfde Christuskaars die met Kerst kan worden aangestoken.
In welke volgorde steek je adventskaarsen aan?
Op de eerste zondag brandt één kaars. Iedere volgende adventszondag wordt een extra kaars aangestoken, zodat op de vierde zondag alle vier de kaarsen branden.
Welke kleur hebben adventskaarsen?
Dat verschilt per traditie. Een bekende combinatie bestaat uit drie paarse kaarsen en één roze kaars, maar er worden ook vier kaarsen van dezelfde kleur gebruikt.
Wanneer steek je de roze adventskaars aan?
Bij een adventskrans met drie paarse en één roze kaars wordt de roze kaars op de derde zondag van Advent aangestoken. Deze zondag staat binnen bepaalde liturgische tradities bekend als Gaudetezondag.
Wat betekenen de vier adventskaarsen?
De vier kaarsen staan in de eerste plaats voor de vier zondagen van Advent. Betekenissen zoals hoop, vrede, vreugde en liefde worden ook gebruikt, maar zijn niet in iedere christelijke traditie hetzelfde of universeel voorgeschreven.
Waarom is de eerste adventskaars vaak korter dan de vierde?
De eerste adventskaars wordt tijdens alle vier de adventszondagen aangestoken, terwijl de vierde alleen tijdens de laatste zondag brandt. Daardoor kan de eerste kaars aan het einde van Advent duidelijk korter zijn.
Is een adventskaars hetzelfde als een kerstkaars?
Nee. Adventskaarsen hebben een specifieke functie tijdens de vier zondagen voor Kerst. Kerstkaars is een bredere benaming voor kaarsen die tijdens de kerstperiode worden gebruikt.
